Pattex contactlijm is een op polychloropreenrubber gebaseerde contactlijm met oplosmiddelen, die in ateliers voor leerbewerking wordt gebruikt voor het duurzaam en flexibel verbinden van leerlagen voordat ze definitief worden gestikt. Het gebruik van de juiste leerlijm vormt de basis voor een correcte constructie van elk project, van portemonnee tot robuuste reistas. Leer lijmen is bij leerbewerking zelden een doel op zich — meestal dient het ter stabilisatie. Het voorkomt het verschuiven van materiaallagen tijdens het perforeren met leervorken en zorgt ervoor dat de rand na het aanbrengen van het stiksel een stevig, compact geheel vormt dat klaar is voor verdere bewerking.
Eigenschappen
Inzicht in de werking van contactlijm is de eerste stap naar schoon en nauwkeurig werken met leer. Deze lijm werkt heel anders dan standaard hout- of papierlijmen, die hechten door droging en langdurig klemmen vereisen. Bij contactlijm begint het proces met het aanbrengen van een dunne laag op beide te verlijmen oppervlakken. Vervolgens wacht je een bepaalde tijd — meestal 10 tot 15 minuten — totdat de vluchtige oplosmiddelen zijn verdampt. Het lijmoppervlak voelt dan droog aan. De werking van contactlijm lijkt op klittenband: zodra beide ingesmeerde oppervlakken droog zijn en voor de eerste keer stevig worden aangedrukt, hechten ze direct en definitief.
Klassieke neopreen contactlijm heeft een kenmerkende, sterke geur van oplosmiddelen en een kleverige, stroperige consistentie met een amberachtige kleur. De lijmverbinding is bijzonder sterk, maar blijft tegelijkertijd elastisch. Die flexibiliteit is essentieel voor leerbewerking. Een leren riem van 3 mm dikte of de vouw van een portemonnee zijn immers dagelijks in beweging. Een harde lijm die kristalliseert zou snel barsten en de structuur van het werkstuk beschadigen. De polychloropreenverbinding buigt mee met de bewegingen van het leer en behoudt zijn soepelheid.
Een belangrijk alternatief voor de traditionele versie is transparante contactlijm. De standaard geelachtige lijm brengt twee risico's met zich mee. Ten eerste kan deze doorslaan bij zeer dunne en lichte leersoorten (zoals voeringleer van 0,6 mm), wat leidt tot lelijke vlekken. Ten tweede ontstaat er na het verlijmen van twee dikkere lagen licht tuigleer een zichtbare, donkere lijmnaad aan de rand. Een transparante variant lost dit probleem op en zorgt voor een schone rand. Dat is vooral belangrijk wanneer je de randafwerking natuurlijk en licht wilt houden met behulp van Tokonole.
Houd er rekening mee dat lijmen op basis van oplosmiddelen altijd in een goed geventileerde ruimte moeten worden gebruikt. De dampen zijn schadelijk en het product zelf is licht ontvlambaar. Bovendien verandert de viscositeit van de lijm onder invloed van de omgevingstemperatuur: in een koude werkplaats wordt de lijm dikker en lastiger aan te brengen. De optimale verwerkingstemperatuur ligt daarom rond de 20 graden Celsius.
Toepassingen
In de dagelijkse praktijk van leerbewerking wordt contactlijm in vrijwel elke fase van een project gebruikt. Dankzij de veelzijdigheid ervan los je er diverse constructieve uitdagingen mee op.
- Samenstellen van dubbellaagse stroken: Heb je een riem van 3 mm dikte nodig, maar beschik je alleen over plantaardig gelooid leer van 1,5 mm dikte? Dan verlijm je twee tuigleer stroken met de vleeszijden tegen elkaar. Breng een gelijkmatige laag lijm aan op beide delen, laat deze uitdampen en rol het geheel stevig aan met een roller. Zo ontstaat een stevige, vormvaste strook die klaar is om te worden gestikt.
- Inlijmen van voeringen: Het bevestigen van dun chroomgelooid leer (bijvoorbeeld van 0,8 mm) aan de binnenzijde van een tas of portemonnee. Hiervoor werkt een transparante lijm het best, omdat het risico op donkere vlekken op de delicate nerfzijde van de voering daarmee minimaal is.
- Randen omslaan (skiving and folding): Bij het maken van verfijnde portemonnees wordt de rand van het leer vaak aangescherpt tot een dikte van 0,5 mm, ingesmeerd met lijm en naar binnen gevouwen. Contactlijm hecht direct aan het omgeslagen materiaal, waardoor klemmen die de nerfzijde kunnen beschadigen overbodig zijn.
- Ritsen positioneren: Voordat je een rits in een toilettas of tas stikt, moet deze exact op zijn plaats worden gefixeerd. Een dun lijmspoor op het ritsband en de leerrand zorgt voor een perfecte, tijdelijke fixatie voordat je met leervorken van 3 mm of 4 mm de gaatjes ponst.
- Handvatten en handgrepen opbouwen: Handvatten voor aktetassen hebben aan de binnenzijde vaak een kern van meerdere lagen leerresten of speciaal koord. Deze delen worden eerst met contactlijm tot een stevig blok verlijmd, waarna ze worden bekleed met het uiteindelijke leer en doorgestikt.
- Tijdelijk positioneren van opgestikte zakken: Het naaien van een opgestikte zak op de voorkant van een tas vereist dat het onderdeel tijdens het perforeren geen millimeter verschuift. Een dunne lijmlaag langs de uiterste randen van de zak garandeert volledige stabiliteit.
Hoe te kiezen en correct te gebruiken
De keuze tussen een standaard contactlijm en een transparante variant hangt af van je specifieke project. Voor wie net begint met het verwerken van natuurlijk, ongeverfd plantaardig gelooid rundleer, is een transparante contactlijm de veiligste keuze. Hiermee voorkom je vlekkerige randen die moeilijk weg te schuren zijn. Werk je echter met zwart leer of donker bruin leer en zoek je maximale hechtkracht voor grote oppervlakken (zoals bij het verlijmen van dikke zolen), dan voldoet een klassieke neopreenlijm uitstekend.
De sleutel tot succes ligt overigens niet alleen in het type lijm, maar vooral in de applicatietechniek. Hier ontstaan bij beginners vaak de meeste fouten.
Allereerst: de voorbereiding van het oppervlak. Contactlijm hecht niet op een gladde nerfzijde van het leer. Wil je iets op de nerfzijde bevestigen (zoals een opgestikte zak), dan moet je het oppervlak op de lijmplek eerst opruwen. Dit doe je met waterproof schuurpapier of een speciale opruwer. Alleen door de vezels open te leggen, kan de lijm goed in het materiaal dringen. De vleeszijde (de vezelachtige onderkant van het leer) hoeft meestal niet te worden opgeruwd, tenzij deze vanuit de looierij zeer sterk geperst en gladgewalst is.
Ten tweede: het aanbrengen. De meest gemaakte fout is het aanbrengen van een te dikke laag. Een dikke laag lijm zorgt niet voor een sterkere hechting. Integendeel: er ontstaat een sponsachtige, rubberen tussenlaag. Wanneer je na het verlijmen de randen wilt afronden met een kantenschaaf en daarna wilt polijsten met Tokonole, gaat een te dikke lijmlaag stropen. Hierdoor vervuilt je polijsthout en kan het polijstmiddel niet goed doordringen tot de leervezels. Breng de lijm zeer dun aan met een kunststof spatel of een speciale lijmspreider. De laag moet nauwelijks zichtbaar, glad en gelijkmatig verdeeld zijn tot aan de uiterste randen.
Ten derde: geduld bij het uitdampen. Twee lagen leer samenvoegen terwijl de lijm nog nat is, leidt gegarandeerd tot een slechte hechting. De oplosmiddelen raken dan opgesloten tussen de dichte nerfstructuren, waardoor de lijm nooit goed uithardt en de delen over elkaar blijven glijden. Wacht tot het oppervlak droog aanvoelt bij lichte aanraking met je vinger. Plakt het niet meer aan je vinger, maar voel je wel duidelijke kleefkracht, dan is het moment aangebroken om te verlijmen.
Ten vierde: de aandrukkracht. De hechtkracht van polychloropreenlijm wordt geactiveerd door druk en niet door de duur van het aandrukken. Nadat je beide lagen uiterst nauwkeurig op elkaar hebt geplaatst, druk je ze krachtig aan. In professionele werkplaatsen gebeurt dit met een pers, maar bij handmatig werk volstaat een zware metalen leerroller of het voorzichtig aankloppen van de verbinding met een gladde zadelmakershamer.
Producten uit ons assortiment
In onze webshop richten we ons op het leveren van hoogwaardig leerbewerking gereedschap en professionele afwerkingsproducten. Hoewel we vanwege transportregels rondom licht ontvlambare stoffen niet altijd alle typen oplosmiddellijmen standaard op voorraad hebben, vind je bij ons alle benodigdheden voor een perfecte verwerking en randafwerking van verlijmd leer.
Voor het werken met contactlijm en de voorbereiding voor het naaien gebruik je onder meer:
- Lijmspatels en applicators voor het aanbrengen van een perfect gelijkmatige en dunne lijmlaag.
- Opruwers en schuurpapier om de nerfzijde op te ruwen voorafgaand aan het verlijmen.
- Zware rollers om verlijmde delen stevig en gelijkmatig aan te persen, zodat de maximale hechtkracht wordt bereikt.
- Kantenschaven om de scherpe rand na het verlijmen van twee lagen leer netjes af te schuinen, ideaal voor riemen en portemonnees.
- Leervorken met een steek van 3 mm, 4 mm of 5 mm om moeiteloos door de verlijmde lagen heen te slaan, als voorbereiding op een strakke saddle stitch.
