Crazy Horse leer is volnerf rundleer (geen paardenleer) dat tijdens het looiproces diepgaand is verzadigd met speciale wassen en oliën. Het kenmerkt zich door een pull-up effect: bij het buigen licht het materiaal op en op het oppervlak ontstaan gemakkelijk krasjes, die na verloop van tijd een uniek, rustiek patina vormen.
Crazy Horse leer is een bijzonder populair en herkenbaar materiaal binnen de hedendaagse leerbewerking, uiterst geliefd bij liefhebbers van een rustieke, vintage en outdoor stijl. Ondanks de wat verwarrende naam heeft dit materiaal absoluut niets met paarden te maken. Het is rundleer (volnerf) (meestal gebruikt in een dikte van 1,4 - 1,6 mm voor lederwaren), dat zijn naam dankt aan het historische gebruik: oorspronkelijk werd het toegepast voor het maken van robuuste, traditionele zadels die bestand moesten zijn tegen zware weersomstandigheden en intensieve wrijving. Wat Crazy Horse onderscheidt van klassiek plantaardig gelooid leer of glad chroomleer, is het specifieke afwerkingsproces in de looierij. Het leer wordt diep geïmpregneerd met een speciale mix van hete wassen en zware oliën. Hierdoor wordt het materiaal vochtbestendig en krijgt het een uniek, levendig oppervlak dat reageert op elke aanraking, vouw of kras, waardoor een geheel eigen karakter ontstaat.
Kenmerken van het pull-up effect en het patina
Het meest opvallende kenmerk van Crazy Horse leer is het pull-up effect. Dit ontstaat door het hoge gehalte aan wassen die vrij door de vezelstructuur kunnen bewegen. Zodra je het materiaal buigt, oprekt of vanaf de achterzijde naar buiten drukt, verplaatsen de wassen zich en wordt de lichtere basiskleur van het leer zichtbaar. Door het materiaal weer recht te strijken en licht op te wrijven, vloeien de wassen terug en wordt de tint weer donkerder en egaler. Dit biedt fantastische ontwerpmogelijkheden: een afgewerkt product zoals een portemonnee of tas krijgt op natuurlijke buigpunten vanzelf een levendige, diepe kleurschakering.
Een tweede eigenschap, die door velen als een groot voordeel wordt gezien maar door onwetende klanten soms als defect wordt ervaren, is de gevoeligheid voor krassen. Het oppervlak van Crazy Horse leer is mat, voelt fluweelzacht aan en reageert direct op contact met harde voorwerpen. Zelfs een lichte kras met een nagel laat een duidelijke, lichte streep achter. Dit is echter een bewuste materiaaleigenschap. Deze lichte krasjes en gebruikssporen vloeien door het dragen in elkaar over en vormen uiteindelijk een diep, glanzend patina. Bovendien kun je oppervlakkige krassen eenvoudig verminderen of laten verdwijnen door er simpelweg stevig met een vingertop of een zachte doek overheen te wrijven; de wrijvingswarmte activeert de wassen, waardoor de beschadiging als het ware dichttrekt.
Verwerking in de werkplaats
Het bewerken van Crazy Horse leer in de werkplaats vraagt om een andere aanpak dan onbewerkt tuigleer. Allereerst heeft dit leer al een afgewerkte toplaag vanuit de looierij. Dit betekent dat het niet geschikt is voor natvormen (water parelt er eenvoudig van af), stempelen met slagstempels of bijkleuren met leerverf. Het is een materiaal dat je aanschaft om direct te snijden en in elkaar te zetten.
Door het hoge olie- en wasgehalte vragen ook de randen om een specifieke behandeling. Gebruik hier geen middelen zoals Tokonole op; deze producten zijn uitsluitend bedoeld voor het afwerken van de randen en vleeszijde van plantaardig gelooid leer. In plaats daarvan kiezen veel leerbewerkers ervoor om de randen puur en onbehandeld te laten (wat perfect aansluit bij de rustieke uitstraling), ze licht af te ronden met een kantenschaaf, of ze af te werken met een dekkende kantenverf. Handstikken gaat bijzonder soepel: de wassen in het leer werken als een natuurlijk glijmiddel voor je leervorken en naalden, al kunnen ze lichte tinten gewaxt garen tijdens het naaien iets verkleuren.
Onderhoud van producten
Artikelen van Crazy Horse leer gaan ontzettend lang mee, mits ze op de juiste wijze worden onderhouden. Omdat het materiaal tijdens de productie al rijkelijk van vetten is voorzien, hoef je het zelden te behandelen met een voedend middel. Het overmatig aanbrengen van leervet of zware oliën zorgt er juist voor dat het oppervlak plakkerig wordt en zijn kenmerkende matte uiterlijk verliest.
Voor dagelijks onderhoud volstaat een zachte paardenhaarborstel. Door regelmatig te borstelen verwijder je stof uit de poriën, verdeel je de wassen weer gelijkmatig over het oppervlak en herstel je de natuurlijke gloed. Mocht het leer na jarenlang intensief gebruik toch wat droog aanvoelen, dan kun je een zeer dunne laag lichte leercrème aanbrengen die specifiek geschikt is voor geolied leer en pull-up leer.
Kies je voor Crazy Horse leer in je project, dan kies je voor een materiaal vol karakter. Het vraagt uiterste precisie bij het snijden, maar levert een eindproduct op dat met de dag mooier en unieker wordt.
