Een chemische pipet is een nauwkeurig laboratoriumhulpmiddel, meestal gemaakt van kunststof of glas, dat bij leerbewerking wordt gebruikt om vloeibare middelen, verf en verdunners veilig over te brengen en af te meten. Hoewel je dit op het eerste gezicht associeert met universiteitslaboratoria, speelt het in een moderne werkplaats een cruciale rol bij het schoonhouden van preparaten en het waarborgen van herhaalbare verfprocessen. Het gebruik van dit ogenschijnlijk eenvoudige instrument vormt vaak het verschil tussen het amateuristisch verspillen van dure producten en een professionele werkwijze.
Eigenschappen
Binnen de leerbewerking worden meestal pasteurpipetten gebruikt, ook wel transferpipetten genoemd. Ze bestaan uit een lange, dunne buis met aan het uiteinde een flexibel knijpbalgje. De werking doet denken aan een miniatuur handpomp, waarmee je met uiterste precisie elke druppel vloeistof kunt doseren. Door in het balgje te knijpen verdrijf je de lucht, en door het na onderdompeling langzaam los te laten, zuig je de vloeistof op. Hierdoor behoud je als leerbewerker de volledige controle over de hoeveelheid over te brengen substantie.
De meeste pipetten in leerateliers zijn gemaakt van lagedichtheidpolyetheen (LDPE). Dit materiaal heeft een groot voordeel: het is uitstekend bestand tegen oplosmiddelen, alcoholen en zuren. Daardoor lost een kunststof pipet niet direct op bij contact met sterke leerverf op alcoholbasis, zoals de producten van Fiebing's. Op de zijkant van de buis is meestal een duidelijke maataanduiding aangebracht, vaak per 0,5 ml. Dit maakt zeer nauwkeurig afmeten mogelijk, wat essentieel is bij het mengen van eigen kleurformules.
Een alternatief voor de kunststof modellen zijn glazen pipetten met een losse rubberen balg. Glas biedt absolute chemische bestendigheid, wat van pas komt bij het werken met zeer agressieve verdunners die kunststof na verloop van tijd kunnen aantasten of vervormen. Ze moeten echter na elk gebruik grondig worden gereinigd en zijn breekbaar. Bij dagelijkse projecten met plantaardig gelooid leer, waar efficiëntie telt, zijn wegwerppipetten van polyetheen vaak praktischer. Ze garanderen een schone werkwijze: na het verven gooi je de gebruikte pipet gewoon weg, waardoor je het risico op kruisbesmetting tussen verschillende kleuren volledig uitsluit.
De belangrijkste functie van een pipet bij leerbewerking is overigens niet alleen het afmeten, maar vooral het beschermen van de basisvoorraad vloeistoffen. Het rechtstreeks dopen van een dobbertje (wol) of penseel in de originele verffles is een van de meest gemaakte fouten door beginners. Leerresidu, wasdeeltjes of schuurstof van randen komen via de applicator in de fles terecht. Na verloop van tijd leidt deze vervuiling tot troebele verf, kleurveranderingen of zelfs schimmelvorming bij producten op waterbasis (zoals de Eco-Flo-lijn). Een pipet voorkomt dit probleem volledig en fungeert als een schone schakel tussen de originele verpakking en het mengbakje.
Toepassingen
Een chemische pipet is voor veel meer situaties inzetbaar dan je wellicht denkt. Naarmate je vaardigheden in leerbewerking groeien, bewijst dit hulpmiddel zijn nut bij diverse stappen van het proces, met name bij plantaardig gelooid leer, dat vloeistoffen opneemt als een spons.
- Veilig doseren van verf en primers. In plaats van direct vanuit een fles van 118 ml te werken, gebruik je een pipet om enkele milliliters Fiebing's Pro Dye over te brengen naar een klein werkbakje van metaal of glas. Mocht de verf in het werkbakje tijdens het afwerken van randen vervuild raken met leerslijpsel van 3 mm dik leer, dan verlies je slechts die paar milliliter in plaats van een complete fles kostbare leerverf.
- Samenstellen van eigen kleurmengsels. Plantaardig gelooid leer biedt volledige vrijheid bij het kleuren. Om een unieke tint te creëren, zoals diep antiek mahonie, kun je bruin mengen met een vleugje rood en zwart. Met een pipet met maataanduiding leg je het exacte recept vast (bijv. 2 ml bruin, 0,5 ml rood en 0,25 ml zwart). Dankzij deze precisie meng je maanden later, wanneer je een bijpassende riem maakt, moeiteloos exact dezelfde kleurtint.
- Verdunnen van ingedikte vloeistoffen. Kantenverf (edge paint) heeft de neiging in te dikken door verdamping van water in een open bakje. Zodra de verf te taai wordt, verloopt het aanbrengen moeizaam en droogt de laag ongelijkmatig op. Met een pipet voeg je heel gericht twee of drie druppels gedestilleerd water of geschikte verdunner toe, waardoor de kantenverf weer de perfecte vloeibaarheid krijgt zonder te waterig te worden.
- Nauwkeurig vullen van gereedschap. In plaats van kantenverf in een reservoir te gieten, kun je met een pipet een kleine hoeveelheid direct op een verfroller of op de punt van een priem aanbrengen. Dit is ideaal voor het bijkleuren van zeer smalle randen op moeilijk bereikbare plekken, zoals de gespgaatjes in een riem van 4 mm dik tuigleer.
- Plaatselijk aanbrengen van oliën en conditioners. Bij geavanceerd stempelwerk (tooling) op zwaar plantaardig gelooid leer (minimaal 2,5 mm) werk je met een swivellager en stempels. Soms heeft een specifiek deel van het snijwerk wat extra soepelheid nodig door middel van klauwolie (neatsfoot oil), zodat het leer de stempels beter opneemt. Met een pipet breng je een microscopisch kleine druppel gericht aan in de snede, zonder het omliggende leeroppervlak vet te maken.
- Oppakken van randafwerkingsmiddelen. Tokonole heeft de structuur van een dikke gel of pasta. Hoewel dit lastig op te zuigen is met een standaard pipet, snijden veel leerbewerkers het uiterste puntje van de pipet af voor een bredere opening. Zo fungeert de pipet als een doseerspuitje om Tokonole hygiënisch uit het potje te nemen en als een strakke lijn direct op de afgeschuinde rand van het leer aan te brengen, vlak voor het polijsten met een polijsthout.
Hoe kies je de juiste pipet?
De keuze voor de juiste pipet hangt af van de schaal van je projecten en de middelen waarmee je werkt. Hoewel het ogenschijnlijk universele hulpmiddelen zijn, bepalen enkele details het uiteindelijke gebruiksgemak.
Voor wie net begint met het verven van plantaardig gelooid leer en randafwerking, zijn wegwerppipetten van polyetheen met een inhoud van 3 ml de beste keuze. Deze capaciteit is optimaal: je transporteert snel voldoende leerverf voor een middelgrote portemonnee, terwijl de maataanduiding per 0,5 ml ruim voldoende controle biedt. Schaf ze gerust in grotere aantallen aan; tijdens een enkel project (waarbij je basisverf, antiek finish en kantenverf gebruikt) heb je al snel drie stuks nodig. Het hergebruiken van dezelfde pipet voor verschillende vloeistoffen leidt onherroepelijk tot bedorven verf en vlekken.
Werk je regelmatig met agressieve oplosmiddelen om gereedschap te reinigen, of meng je grote batches basistinten aan? Dan zijn enkele glazen pipetten van 5 ml of 10 ml een uitstekende aanvulling. Glas reageert met geen enkele stof die in de leerbewerking voorkomt. Houd wel rekening met direct en grondig onderhoud: spoel een glazen pipet direct na gebruik door met het juiste oplosmiddel – alcohol voor spiritusverf of water voor acrylaatproducten. Opgedroogde verf binnenin een dunne glazen buis is vrijwel niet meer te verwijderen.
Let daarnaast op de leesbaarheid van de schaalverdeling. Bij goedkopere pipetten is het reliëf soms nauwelijks zichtbaar, wat bij matige verlichting in de werkplaats lastig afleest. De schaal moet duidelijk voelbaar en zichtbaar zijn ingeperst. Ook de soepelheid van het balgje is belangrijk: een te stug balgje vereist te veel knijpkracht waardoor je hand kan trillen, terwijl een te slap balgje onvoldoende vacuüm opbouwt om dikkere vloeistoffen voor randafwerking op te zuigen.
Houd ten slotte rekening met het type leer dat je gebruikt. Chroomgelooid leer en afgewerkt leer met een gesloten toplaag nemen geen indringende verf op; hierbij gebruik je pipetten dus niet voor verfmengsels op de nerfzijde. Bij dergelijke leersoorten gebruik je een pipet hoofdzakelijk voor het nauwkeurig doseren van kantenverf of ontvetters voor de kanten. Bij het werken met onbehandeld, plantaardig gelooid leer ben je juist continu bezig met het testen van verftinten en finishes, waardoor de pipet net zo onmisbaar wordt als je leermes of een leervork met een tandafstand van 4 mm.
Producten uit ons assortiment
In onze winkel vind je alles voor een professionele werkplaatsinrichting, zodat je veilig, schoon en efficiënt met vloeistoffen kunt werken. Goed gereedschap voor vloeistofoverdracht vormt daarbij de basis.
- Verf, lijm en onderhoud — In deze categorie vind je een ruim assortiment vloeistoffen die nauwkeurig gedoseerd moeten worden. We leveren professionele Fiebing's Pro Dye indringverf, kantenverf, verdunners en diverse topafwerkingen. Gebruik altijd schone doseertools bij het uitnemen van vloeistoffen om je voorraad langdurig in optimale conditie te houden.











