Splitleer is de onderste, binnenste laag van de huid die overblijft na het mechanisch splitsen van de bovenste nerfzijde, en heeft aan beide kanten een ruwe, vezelige structuur. Dit materiaal heeft een totaal andere opbouw dan klassiek volnerfleer en vraagt van de leerbewerker een heel andere aanpak bij het snijden, bewerken en afwerken van de randen.
Eigenschappen
Om goed te begrijpen wat splitleer precies is, moet je naar het looiproces kijken. Een ruwe dierenhuid is van nature erg dik — bij volwassen runderen kan dit wel 5 mm of 6 mm zijn. Dat is veel te stug en onpraktisch voor de meeste projecten in de leerbewerking. Daarom gaat de huid in de looierij door een speciale splitmachine met een groot, horizontaal bandmes. Deze machine snijdt de huidplaat in twee lagen. Het bovenste deel, met het natuurlijke oppervlak en de haarporiën, is het nerfleer. Het onderste deel dat wordt afgesplitst, noemen we splitleer (in het Engels split). Vergelijk het met een taart: het nerfleer is de bovenste glazuurlaag die stevigheid en bescherming biedt, terwijl het splitleer de zachte, poreuze cakebodem daaronder is, met aan beide kanten dezelfde open textuur.
Het belangrijkste kenmerk van splitleer is de vezelstructuur. In volnerfleer zijn de collageenvezels extreem dicht en strak verweven, wat zorgt voor een enorme treksterkte en scheurbestendigheid. Splitleer bestaat uitsluitend uit de reticulaire laag, waar de vezels losser, dikker en willekeuriger geordend zijn. Hierdoor heeft runder-splitleer een aanzienlijk lagere mechanische sterkte dan nerfleer van dezelfde dikte. Een riemstrook van enkel 2 mm splitleer rekt onder belasting snel uit en kan op den duur gewoon breken. Daarom wordt dit materiaal zelden gebruikt als dragend basisonderdeel in zware constructies.
Binnen de leerbewerking kom je verschillende varianten tegen. Ruw runder-splitleer is een stugge, vezelige plaat die vooral wordt gebruikt voor werkkleding en versteviging. Een verfijndere uitvoering is splitsuède (split velour). Dit wordt geschuurd, waardoor de vezels kort, gelijkmatig en zacht aanvoelen, vergelijkbaar met suède. Belangrijk om te weten: splitsuède is niet hetzelfde als nubuck — nubuck ontstaat door het licht opschuren van de bovenkant van volnerfleer, niet van splitleer. Een derde variant, veel gebruikt in massaproductie, is gecoat splitleer. Hierbij wordt een laag polyurethaan (PU) of folie op het ruwe oppervlak aangebracht, waarin machinaal een kunstmatige nerfprint wordt geperst. Van bovenaf lijkt dit op perfect volnerfleer, maar aan de dwarsdoorsnede zie je direct dat de dichte, natuurlijke nerf ontbreekt. Gecoat splitleer heeft een afgesloten toplaag en neemt geen leerverf, olie of wax op — vloeistoffen glijden simpelweg van de synthetische toplaag af.
Werken met splitleer vraagt om specifieke technieken. De randafwerking is hierbij de grootste uitdaging. Waar je bij plantaardig gelooid leer met een kantenschaaf, wat water en Tokonole een spiegelgladde rand polijst, lukt dat bij splitleer niet. De losse vezels gaan door de wrijving van het polijsthout juist pluizen en rafelen. Randen van splitleer werk je af met een dekkende kantenverf die de vezels verzegelt, of door middel van omboeken (de randen naar binnen vouwen en stikken). Daarnaast absorbeert open splitleer (zowel ruw als suède) vloeistoffen razendsnel. Wanneer je Fiebing's Pro Dye direct op splitsuède aanbrengt, zuigt het materiaal de verf direct op, wat meestal leidt tot donkere, vlekkerige kleurverschillen.
Toepassingen
Ondanks de lagere treksterkte is splitleer een bijzonder waardevol materiaal in de werkplaats. Dankzij de unieke eigenschappen komt het uitstekend tot zijn recht in specifieke, vaak onzichtbare delen van lederwaren.
- Voeringen en binnenwerk. Dit is de meest voorkomende toepassing voor splitsuède of dun varkenssplitleer. Materiaal met een dikte van 0,8 mm tot 1,2 mm wordt vleeszijde-op-vleeszijde tegen het buitenleer gelijmd. Het geeft de binnenzijde van een tas, portemonnee of etui een zachte, luxe uitstraling en zorgt tegelijk voor een lichte versteviging van het geheel.
- Prototyping en patronen testen. Voor wie begint met leer bewerken is voordelig runder-splitleer van 1,5 mm ideaal om mee te oefenen. Voordat je kostbaar volnerfleer aansnijdt, maak je eerst een proefmodel van splitleer. Zo controleer je de pasvorm, zie je of je leervork met 4 mm steekafstand mooi uitkomt in de bochten en beoordeel je de uiteindelijke verhoudingen.
- Vullingen en versteviging (geprofileerde opbouw). Bij hoogwaardige lederwaren wordt splitleer gebruikt om reliëf te creëren. Voor een verhoogde, gewelfde handgreep of riem snijd je stroken splitleer van ca. 2 mm, schuin je de zijkanten af met een schalmmes en lijm je deze op de basis. Dit bedek je vervolgens met dun nerfleer waarna je het stikt. Het splitleer dient hier als onzichtbare kern.
- Werckkleding en bescherming. Zwaar, onbehandeld runder-splitleer (vaak met een dikte van 2,0 - 2,5 mm) is uitstekend bestand tegen hitte, vonken en slijtage. Het wordt veelvuldig gebruikt voor professionele lasschorten, robuuste werkhandschoenen en kniebeschermers. Esthetiek is hier ondergeschikt aan mechanische bescherming.
- Soepele buideltassen en hobo bags. Splitsuède met een dikte van ca. 1,6 mm valt bijzonder soepel. Tassen van dit materiaal zijn licht van gewicht en hebben een nonchalante bohemian stijl. Let er wel op dat je bevestigingspunten voor fournituren en schouderbanden altijd extra verstevigt met volnerfleer of verstevigingsband om uitscheuren te voorkomen.
- Budgetartikelen (gecoat splitleer). Goedkope riemen, portemonnees en tassen uit confectiewinkels worden vaak gemaakt van gecoat splitleer van 1,5 - 2,0 mm dik. Zie bijvoorbeeld massaproductie riemen. Aan de buitenkant lijkt het heel wat, maar de levensduur is beperkt: op buigpunten (zoals bij de gesp) barst de folie na verloop van tijd en scheuren de onderliggende vezels door.
De juiste keuze maken
De afweging tussen splitleer en volnerfleer — en welk type splitleer je nodig hebt — hangt volledig af van de functie binnen je project. De meest gemaakte fout is splitleer kopen enkel vanwege de lagere prijs, om er vervolgens een zware draagriem of een messchede van te willen maken.
Ben je van plan een stevige broekriem, tuigage, hondenhalsband of strakke aktetas te maken? Gebruik dan beslist geen splitleer als dragend materiaal. Hiervoor heb je altijd plantaardig gelooid leer (volnerf) nodig met een dikte van 3 mm of meer. Splitleer rekt te veel uit onder trekkracht. Bovendien mislukt elke poging tot stempelen of een lijn trekken met een lijnentrekker (creaser), omdat de losse vezelstructuur geen reliëf vasthoudt. Tooling en carven werkt uitsluitend op plantaardig gelooid leer met een intacte nerfzijde (minimaal 2 mm dik).
Wanneer kies je dan wel voor splitleer? Bijvoorbeeld wanneer je een nieuw patroon voor een tas uittest en wilt zien hoe het model valt. Neem hiervoor voordelig runder-splitleer van 1,5 mm. Naai het in elkaar met gewaxt garen via een traditionele saddle stitch om het volume te controleren. Voor ervaren makers is splitsuède van 1,0 mm juist een fantastisch voeringmateriaal. Maak je een strakke portemonnee van plantaardig gelooid tuigleer, dan geeft een voering van zacht splitsuède aan de binnenzijde direct een luxe meerwaarde.
Let goed op bij gecoat splitleer. Het heeft zijn toepassingen, mits je de beperkingen kent. Je kunt er prima een eenvoudig, vormvast etui of toilettasje van maken dat weinig trekkracht te verduren krijgt. Wees voorzichtig bij het perforeren met een leervork: trek je de tanden te ruw uit gecoat splitleer, dan kan de PU-laag rondom de stikgaten loslaten van de vezelkern. Druk het materiaal altijd met je vingers tegen het werkblad terwijl je de vork recht omhoog trekt.
Ook de gewenste randafwerking bepaalt je keuze. Wil je absoluut glad gepolijste randen zonder verf, kies dan geen splitleer. Zelfs een scherpe kantenschaaf (bijvoorbeeld maat #1 of #2) hapt snel in zacht splitleer en trekt vezels kapot in plaats van een zuivere snede te maken. Voor het snijden van splitleer gebruik je het best een vlijmscherp afbreekmes of een rolmes, zodat het materiaal niet meegetrokken wordt tijdens de snede.
Producten uit ons assortiment
In onze webshop vind je materialen voor elke stap van je project, van geselecteerd splitleer tot volnerf huiden voor zware, dragende constructies.
- Splitleer – De categorie met huiden zonder bovenste nerfzijde. We leveren diverse diktes (van dunne voeringen tot stugger werkleer) en afwerkingen, waaronder soepel splitsuède. Uitermate geschikt voor zachte voeringen, binnenvakken en voordelige testmodellen.
- Volnerfleer – Vereist je werkstuk hoge treksterkte, vormvastheid of wil je patronen inslaan met stempels? Kies dan voor echt nerfleder. In deze collectie vind je plantaardig gelooid tuigleer en soepel tassenleer: dé basis voor riemen, tassen en tuigwerk waarin splitleer hooguit als vulling dient.
- Kantenverf (Edge Kote) – Omdat splitleer zich niet laat polijsten met Tokonole, is een dekkende kantenverf (zoals van Fiebing's) onmisbaar. Hiermee sluit je de vezelranden strak af voor een verzorgd eindresultaat.
- Leervorken en polyestergaren – Voor het stikken van zwaarder splitleer (zoals bij schorten) adviseren we leervorken met een grotere steekafstand (bijvoorbeeld 5 mm of 6 mm) en sterk polyestergaren, zoals Vinymo MBT, dat stevig in de vezels grijpt zonder ze door te snijden.
Gerelateerde termen
- Volnerfleer
- Vleeszijde
- Plantaardig gelooid leer
- Randafwerking van leer
- Leervork
- Tokonole











